Gelturi Aşireti

mehmetnurituran

Zilan ve onun bir kolu olan Gelturi Aşireti’nin tarihi serüveni…

Zilan Aşireti Hakkında gerekse anlatım gerekse internet ortamında birçok rivayetler var biz ancak tarihi vesikalara itibar ederek bir derleme yapmaya gayret ettik. Şerefname müellifi Bitlis Miri Şeref Han’a göre Kurçmançların ana kollarından biri olan Silivilerin iki kola ayrıldığını bunların Mıl ve Zıl olduğunu sonradan Milan ve Zilan adıyla anıldığını söyler. Aşağıdaki belgelerden anlaşıldığına göre Zilanlılar Türkiye’nin Doğusu ve İran mıntıkasında yaşarken Selçukluların Diyarbakır, Batman ve Erbil arasına ayrıca Suriye’ye hakim olmalarıyla beraber güneye kaydıkları daha sonra Sultan IV Murat H. 1048 M. 1638 tarihinde tekrar Erzurum, Kars ve Revan tarafına yerleştikleri anlaşılmaktadır.

Bazı belgelerde Aşiret hakkında bilgiler:

1)H.Honigman’’ Bizans devletinin Doğu sınırı isimli eserinde anlattığına göre, 200 bin kişilik Bizans ordusuna karşı Alpaslan 35 bin kişilik kuvveti vardı. Kuvveti yeterli olmadığı için savaşı göze alamamıştır. Zilan Aşireti başta olmak üzere bölgedeki diğer aşiretlerin 10 bin kişilik yardımı ile savaşa girmiştir.

2) Sultan IV Murat H. 1048 M. 1638 Bağdat’ın geri alınmasında Zilan Aşiretinin yardımı büyük olmuştur. Daha sonra Zilan Aşireti’nin bir kısmını alarak Kars ve Erzurum civarına getirmiş. Bunların liderine Aşiretü’l – Şehzade unvanını vermiştir.

3) Şükrü Kaya Seferoğlu eserine devamla Zilanlıların Osmanlı arşiv vesikalarında Ekrat taifesinden gösterildiğini kaydetmektedir.
4) Zilanlıların 1071 tarihinden sonra Anadolu’ya doğudan giriş yaptığını Batman yöresinde bazı oymaklar la birlikte yerleştiğini İsmet Parmaksızoğlu’nun “Tarih Boyunca Kürtler ve Türkmenler” adlı eserinden anlaşılmaktadır.
Gelturi Aşireti Hakkında Başbakanlık Osmanlı Arşivlerinde Bulunan Belgeler:

1:Geltûran Cematii – Zilân Aşîreti, Ekrad . Yerleşim Yeri,  Amed (Diyarbekir) Sancağı, Kaynak, Başbakanlık Osmanlı Arşivleri, Tahrir Defterleri No:453 S.111-112  Sene, H 947 M 1540-41

2: Geltûran Oymağı – Zilân Aşîreti, Ekrad . Yerleşim Yeri,   Amed (Diyarbekir) Sancağı, Geltûran Kariyesi. Kaynak, Başbakanlık Osmanlı Arşivleri, Tahrir Defterleri No:453 S.111-112  Sene, H 947 M 1540-41

3:Geltûran Kabilesi- Zilân Aşîreti, Ekrad . Yerleşim Yeri, Amed (Diyarbekir) Sancağı-Savur Kazası,Berazi Nahiyesi, Geltûran Kariyesi Kaynak, Başbakanlık Osmanlı Arşivleri- Tahrir Defterleri, No:168, S 359b 360a Sene, H 25. Za. 975 M 22 Mayıs 1568

Mehmed Hurşîd Paşanın 1847-1852 Yılları arasında İran, Rusya ve Osmanlı Devletleri arasında sınır çalışmaları yapan hey’ette görevli iken kaleme aldığı ve 1853 yılında yayınladığı, sadece 150 adet basılan SEYÂHATNÂME-İ HUDÛT adlı eserinde LİVÂ-İ BÂYEZÎD (Doğubayazıt ili) den bahsederken Zilân ve Dolayısıyla Gelturi Aşireti hakkında verdiği bilgiler.

Haftaya, Gelturi Aşireti ile ilgili bilgileri paylaşmaya devam edeceğim.

Bu Yazıya Emoji ile Tepki Ver

3
0
0
2
0
0
0
1
2

Makale Hakkında Yorum Yapın!

Bir cevap yazın

Makale Hakkında Yapılan Yorumlar

 erkan sobacı Ekim 20, 2018 Cevapla
0 0

tşkr allah razı olsun turan devletine uzantısı bilgisi